Privacytoezichthouder NAIH onderzoekt foutieve agentvermeldingen in ügynökakták

De NAIH, de Hongaarse privacytoezichthouder voluit de Nationale Autoriteit voor Gegevensbescherming en Vrijheid van Informatie, kondigde op 6 november 2026 een onderzoek aan. Het gaat over de database nyitottaktak.hu van het Historisch Archief van de Staatsveiligheidsdiensten (ÁBTL), het archief dat de dossiers van de communistische geheime dienst beheert. Aanleiding is dat personen die destijds zelf onder bewaking stonden, door een technische fout ten onrechte als geheim agent waren geregistreerd. Volgens de NAIH kunnen het meer dan 160 van dergelijke gevallen zijn. De database werd deze herfst voor het eerst openbaar gemaakt. Ze moest juist duidelijk maken wie in de communistische tijd zelf informant was en wie alleen werd bespied.

De zaak raakt een gevoelig stuk Hongaarse geschiedenis. De communistische staatsveiligheidsdienst hield tot de val van het regime een uitgebreid netwerk van informanten en bespiede burgers bij, en de dossiers daarover golden lang als een staatsgeheim. Voor wie als informant werd geboekstaafd, bleef dat etiket na de opening van het archief aan de eigen naam kleven, ook als het op een fout berustte. Voor Nederlanders en Belgen met familie uit die periode in Hongarije raakt de kwestie verder dan de huidige politieke rel in Boedapest. Het gaat ook over hoe zorgvuldig een land anno nu nog met de nalatenschap van zijn geheime dienst omspringt.

NAIH-voorzitter Péterfalvi Attila zei dat de ten onrechte vermelde personen op zijn minst een verontschuldiging verdienen. Volgens hem gelden ze als slachtoffer van een gegevensbeschermingsinbreuk. Over een eventuele schadevergoeding kan volgens hem alleen een rechter beslissen. De NAIH zelf onderzoekt alleen hoe de fout in de gegevensverwerking is ontstaan, niet wie daarvoor verantwoordelijk is. De toezichthouder houdt in Hongarije toezicht op de naleving van de privacywetgeving door overheidsdiensten en bedrijven, en kan zelf geen schadevergoeding toekennen.

Volgens een advocaat is een van de ten onrechte vermelde personen Lezsák Sándor, een oud-parlementslid. Zijn naam stond in de database als informant, terwijl de onderliggende magneetbanden uit het archief hem alleen als bespied persoon vermelden. Zijn familie bereidt juridische stappen voor. Een advocaat schat dat Lezsák mogelijk een schadevergoeding (sérelemdíj) van meerdere miljoenen forint kan krijgen. Zo’n vergoeding geldt in het Hongaarse burgerlijk recht voor immateriële schade, zoals aantasting van de goede naam, los van een eventuele financiële schadepost die iemand kan aantonen. Daarmee staat zijn zaak model voor wat er met de andere, foutief geregistreerde personen kan gebeuren.

Apáti István, voorzitter van de parlementaire commissie voor nationale veiligheid namens de partij Mi Hazánk, riep een openbare spoedzitting van die commissie bijeen. Die zitting is voor maandagochtend 9 november 2026. Daarbij moeten leidinggevenden van het ÁBTL verantwoording afleggen over het ügynökakták-schandaal en het ontstaan van de fout in de database. Mi Hazánk is een radicaal-rechtse oppositiepartij. De spoedzitting is openbaar, zodat ook het publiek kan volgen wat het archief over de fout te zeggen heeft. Die zitting op 9 november is het eerstvolgende moment waarop de kwestie breder wordt behandeld.