EU-diplomaten wijzen Hongaars gesteunde blokkade van CO2-heffing ETS2 af

EU-diplomaten hebben het voorstel van Hongarije en een groep andere lidstaten om de CO2-heffing ETS2 uit te stellen afgewezen als onacceptabel. Volgens hen verandert de startdatum van de regeling niet. Ook zagen zij weinig steun voor het plan onder de andere EU-landen. Diplomaten verwachtten daarom al voor de top dat het voorstel zou mislukken. Zij vertegenwoordigen hun regering bij de Europese instellingen in Brussel. Daar bereiden zij de besluiten van hun minister-president of president voor, onder meer door al voor de top te overleggen over de standpunten die op tafel komen.

Hongarije voegde zich op de EU-top in Brussel bij die coalitie die de uitbreiding van het emissiehandelssysteem ETS2 wil vertragen. Naast Hongarije gaat het om Polen, Tsjechië, Slowakije, Italië, Cyprus en Griekenland. Over die laatste twee landen bestond eerst onduidelijkheid. Sommige media noemden in plaats daarvan ook Estland als mogelijk blokkerend land, maar dat land hoorde niet bij de groep. De blokkerende lidstaten eisten uitstel van de uitbreiding van ETS2. Die zou vanaf 2028 CO2-beprijzing voor wegverkeer en gebouwenverwarming invoeren, volgens het beginsel dat de vervuiler betaalt. Zij wezen op de energiekosten voor huishoudens en de concurrentiepositie van hun bedrijven als reden voor het uitstel. Volgens de blokkerende landen zou de regeling de energierekening voor gezinnen juist verder opdrijven, op een moment dat die al onder druk staat. Het bestaande emissiehandelssysteem geldt al voor de zware industrie en elektriciteitscentrales. De nieuwe uitbreiding breidt die koolstofbeprijzing uit naar brandstof voor auto’s en de verwarming van woningen en kantoren. Het stelsel maakt deel uit van het EU-klimaatpakket waarmee de Unie de uitstoot van broeikasgassen wil terugdringen.

Het debat over de blokkade duurde ongeveer drie uur. Daardoor liepen de geplande persconferenties en de lunch van de regeringsleiders vertraging op. Het programma van de top moest worden omgegooid.

Op vrijdag 16 oktober, de tweede dag van de top, spreekt de Oekraïense president Zelensky de EU-leiders toe. Hij gaat in op de laatste ontwikkelingen in de oorlog met Rusland. Hij komt voor overleg over steun aan Oekraïne en de EU-toetreding van het land regelmatig naar Brussel. Daarbij ontmoet hij ook minister-president Magyar Péter.

Naast de ETS2-blokkade kwam op de top ook de EU-begroting voor 2028-2034 aan de orde, meldt de Europese Raad zelf in de officiële agenda van de top. Dat meerjarig financieel kader legt vast hoeveel geld elke EU-lidstaat de komende zeven jaar afdraagt en terugkrijgt. Het stond als apart agendapunt op het programma van deze top. De Raad had dat van tevoren al vastgelegd in zijn eigen voorlopige agenda voor de top van 15 en 16 oktober, los van de ETS2-blokkade die daar vervolgens ontstond. Eind november volgt een apart overleg over die meerjarenbegroting. EU-Raadsvoorzitter António Costa moet vóór 26 november, wanneer een speciale begrotingstop gepland staat, met een compromisvoorstel komen. Costa leidt als Raadsvoorzitter de vergaderingen van de regeringsleiders. Hij moet de verschillende, soms tegengestelde wensen van de lidstaten tot een akkoord smeden. Een decembertop moet daarna tot een definitief begrotingsakkoord leiden. De eerstvolgende stap is dus de begrotingstop van 26 november, gevolgd door de decembertop waarop een akkoord moet vallen.