GVH ontmaskert zonnepaneelkartel bij Hongaarse landbouwaanbestedingen, vijf bedrijven beboet

De Hongaarse mededingingsautoriteit, de GVH (Gazdasági Versenyhivatal), onderzoekt en beboet in Hongarije kartels en ander marktmisbruik. Ze maakte op 19 oktober 2026 in een eigen persbericht over zaak Vj/29/2023 bekend dat ze een kartel van zonnepaneel-installatiebedrijven heeft vastgesteld. De GVH stelde vast dat vijf van de zeven onderzochte bedrijven onderling afstemden bij aanbestedingen. Het ging om een programma voor elektriciteits- en watervoorziening op boerderijen, gefinancierd met geld uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling. Dat onderzoek begon in 2023. Zonnepanelen op het dak leveren op afgelegen percelen vaak de stroom voor pompen en apparatuur waar geen vast net ligt. Dat maakt dit soort plattelandsprogramma’s aantrekkelijk voor zowel boeren als installateurs van zonnepanelen. Het landbouwfonds steunt in alle EU-lidstaten zulke investeringen in irrigatie, stallen en duurzame energie, meestal via een subsidie die de boer aanvraagt. Een installateur wordt daarvoor via een aanbesteding gekozen, net als bij het programma waarop dit kartel zich richtte. Het gaat volgens de GVH om vijf bedrijven: Greentechnic, Technosolar, Első Magyar Solar, AZE Zero Hungary en Rivil Klíma. Alle vijf zijn vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid, in Hongarije aangeduid als Kft.

Bij zulke afspraken bieden concurrenten elkaar niet eerlijk tegen. Zo betaalt de opdrachtgever meer dan bij een open aanbesteding. In dit geval ging het om overheidsgeld voor zonnepanelen en watervoorzieningen op boerderijen. Volgens de GVH liepen de afgestemde offertes over ruim twee dozijn, 27, afzonderlijke aanbestedingen. Hun gezamenlijke waarde kwam uit op ongeveer 80 miljoen forint. Daarvan werd uiteindelijk zo’n 7 miljoen forint aan projecten daadwerkelijk uitgevoerd. De Versenytanács, de Raad van Mededinging binnen de GVH, legde de vijf bedrijven samen een boete op van circa 9 miljoen forint. Twee van de zeven onderzochte bedrijven ontlopen zo een boete. De gepubliceerde GVH-stukken zeggen niet waarom precies die twee buiten schot bleven, en geen van de artikelen in dit dossier citeert een eigen reactie van de vijf beboete bedrijven.

Het onderzoek kwam volgens de GVH op gang na een melding van de Integritás Hatóság (Integriteitsautoriteit), de Hongaarse waakhond die toeziet op de besteding van overheids- en EU-geld. Die autoriteit gaf in 2023 het vermoeden van prijsafstemming bij deze aanbestedingen door aan de GVH. Van die melding tot het persbericht van deze week verstreken dus ruim drie jaar onderzoek. Eén van de vijf bedrijven voerde bij de GVH als verdediging aan dat de bedrijfsleiding niets afwist van de prijsafstemming door een medewerker. De GVH verwierp dat argument. Een onderneming geldt volgens de GVH als één economische eenheid, ongeacht of de overtreding door de formele vertegenwoordiger of door een medewerker werd gepleegd. Een bedrijf kan zich dus niet verschuilen achter het handelen van één medewerker; de verdediging haalde voor dit bedrijf dan ook niets uit.

De Versenytanács wees er bij de strafoplegging op dat de economische reikwijdte van dit kartel beperkt was. Dat roept volgens de raad twijfel op over het maatschappelijke nut van het voortzetten van dit soort kleinschalige zaken. Het kan erop wijzen dat de GVH zich voortaan vaker op grotere kartels richt, en dus minder op kleinschalige zaken zoals deze zonnepaneelkartel.