Top van onderzoeksnetwerk HUN-REN stapt op na maanden druk van het kabinet

De voorzitter en de algemeen directeur van onderzoeksnetwerk HUN-REN nemen ontslag. Dat gebeurt nadat de regering daar afgelopen zomer al om had gevraagd. HUN-REN is het grootste onderzoeksnetwerk van Hongarije, met tientallen instituten. Het onderzoek zat eerder bij de Hongaarse Academie van Wetenschappen, voordat de regering het in een eigen netwerk onderbracht. Het gaat om Gulyás Balázs, die bij het netwerk zowel voorzitter als algemeen directeur is. Minister van Wetenschap en Innovatie Tanács Zoltán vroeg hem al in mei 2026 publiekelijk om op te stappen. Volgens minister Tanács Zoltán hoopt hij dat Gulyás en zijn directeur hun vertrek volgende week zelf bekendmaken. Dat is volgens hem in het belang van de onderzoeksgemeenschap. Volgens minister Tanács Zoltán komt die aankondiging dan ook naar verwachting al volgende week.

Als interim-leider van HUN-REN is wiskundige Stipsicz András voorgedragen. Hij is directeur van het Rényi Alfréd Wiskundig Onderzoeksinstituut. Hij blijft aan totdat een nieuwe wet over de organisatie van het netwerk is aangenomen. Minister Tanács Zoltán verwacht dat die wet nog deze maand bij de regering ligt. Hij verwacht ook dat die in november door het parlement kan worden behandeld. Tot die tijd loopt het onderzoek van de aangesloten instituten door, onder het interim-bestuur van Stipsicz.

De minister koppelt de bestuurswissel aan onregelmatigheden bij de ouderenzorgdienst Gondosóra. Die dienst loopt via HUN-REN en biedt vooral oudere Hongaren een alarmknop en telefonische hulp. Het ministerie stelt dat alleen al in 2025 27 miljard forint aan de dienst werd uitgegeven, op een totaal van ruim 100 miljard forint. Volgens de minister had de dienst voor ongeveer de helft geleverd kunnen worden. Het ministerie bereidt aangiftes voor over vermoede onregelmatigheden bij Gondosóra. Dat geldt ook voor meerdere miljarden forint kostende ict-systemen, waaronder de schoolsoftware Kréta, het universitaire systeem Neptun en het overheidsplatform Poszeidon. Volgens minister Tanács Zoltán sloot de uitvoerder van Gondosóra daarnaast een overeenkomst met regeringspartij Fidesz. Die overeenkomst ging over het uitrollen van apparaten bij ouderen, waardoor de partij toegang kreeg tot hun persoonsgegevens. De Hongaarse gegevensbeschermingsautoriteit onderzoekt die koppeling tussen de partij en de persoonsgegevens van de ouderen. Kréta is de software waarmee scholen in Hongarije cijfers en absenties bijhouden. Neptun is het systeem waarmee universiteiten studenten inschrijven, en Poszeidon een platform van de overheid zelf. Alle drie zijn ze in de afgelopen jaren met publiek geld gebouwd en onderhouden. Het zijn systemen waarmee leraren, studenten en ambtenaren in Hongarije dagelijks te maken hebben.

De minister zette zijn verhaal uiteen in een interview. Voor wie in Hongarije aan een van de HUN-REN-instituten werkt of ermee samenwerkt, verandert er voorlopig nog niets aan het lopende onderzoek. Alleen het bestuur van het netwerk wisselt. De druk op de top van HUN-REN is niet nieuw. Die blijkt ook uit mei 2026, toen minister Tanács Zoltán Gulyás voor het eerst publiekelijk om zijn vertrek vroeg. Vijf maanden later herhaalde de minister die oproep, nu met een concreet tijdpad. Die aankondiging komt naar verwachting al volgende week.