Hongarije herdenkt 1956 verdeeld; Magyar Péter ontvangt Costa en von der Leyen, Orbán blijft in Parijs

De officiële staatsherdenking van de Hongaarse Opstand van 1956 vond vrijdag plaats in en bij het parlement in Boedapest, zeventig jaar na de opstand. De opstand was een volksverzet tegen het communistische bewind. Het werd destijds met Sovjetsteun neergeslagen, en Hongarije herdenkt die dag sindsdien elk jaar als nationale feestdag. Premier Magyar Péter, leider van regeringspartij Tisza, ontving er Europees Raadsvoorzitter António Costa en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen als gasten. Costa zit de Europese Raad voor, waarin de regeringsleiders van de EU-lidstaten overleggen. Von der Leyen leidt de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie. Von der Leyen bedankte Hongarije in haar toespraak voor de terugkeer van het land naar Europa. Na de ceremonie in het parlement sprak Magyar Péter verder tot het publiek op het Kossuth-plein, het plein voor het parlementsgebouw. Het plein is genoemd naar de negentiende-eeuwse staatsman Lajos Kossuth.

Oud-premier Viktor Orbán was bij geen van beide herdenkingen aanwezig. Hij bevond zich in Parijs, waar media hem alleen zittend op het terras van een hotel toonden. Orbán leidde Hongarije lange tijd met Fidesz. Magyar Péter en diens partij Tisza namen de macht van hem over. Magyar Péter richtte zich tijdens zijn toespraak op het Kossuth-plein rechtstreeks tot de afwezige Orbán. Terwijl Magyar Péter het woord voerde, hield Fidesz op het Bem-plein een eigen optocht. Het plein ligt aan de andere kant van de Donau, en de optocht droeg een reusachtige Hongaarse vlag. Het Bem-plein is vernoemd naar generaal József Bem. Hij vocht in de negentiende-eeuwse Hongaarse vrijheidsstrijd tegen de Habsburgse overheersing. Het plein gold destijds als het startpunt van de opstand. Dat maakt het nu tot een symbolische verzamelplek voor Fidesz-aanhangers.

Bij beide bijeenkomsten ging het gesprek onder bezoekers vooral over de net aangehouden oud-centralebankpresident György Matolcsy. Dat gold zowel bij Tisza op het Kossuth-plein als bij Fidesz op het Bem-plein. Matolcsy stond jarenlang aan het hoofd van de Hongaarse centrale bank. Hij was nauw met Orbáns Fidesz-kabinetten verbonden. Sommige aanwezigen vierden zijn aanhouding met limoncello. Activist György Budaházy werd door beveiligers van de bijeenkomst op het Kossuth-plein weggeleid. Onder de aanwezigen kwam ook de rijksbegroting voor 2027 ter sprake. Begrotingscommentator Ildikó Lendvai noemde die een stap richting een rechtvaardiger Hongarije. Volgens haar was dat onvoldoende ten opzichte van de verkiezingsbeloften.

Het parlementsgebouw zelf was dit jaar niet open voor bezoekers, vanwege het officiële programma. Belangstellenden konden op 23 oktober normaal gratis naar binnen voor de Koepelzaal, de Grote Trap en de Heilige Kroon. De Heilige Kroon is het historische kroningsjuweel van Hongarije, dat in het parlement wordt bewaard. Fidesz-politicus Takács Péter noemde de sluiting op Facebook een voorbeeld van wat Tisza de natie afneemt. Hij deed dat na een melding van een moeder wiens jaarlijkse familiebezoek daardoor niet kon doorgaan. Het bezoekersverbod loopt tot zaterdag 24 oktober, 12.15 uur. Daarna gaat het parlementsgebouw weer open voor publiek. De jaarlijkse opening op deze feestdag is voor veel Hongaren een vaste traditie. Dat geldt ook voor de officiële kransleggingen en herdenkingstoespraken die dan door het hele land plaatsvinden.