Bekende Hongaren ontkennen medewerking na naam in geopende ügynökakták-database

Oud-centralebankpresident Surányi György ontkent dat hij ooit heeft meegewerkt aan de communistische geheime politie. Zijn naam duikt op als netwerkpersoon in de nieuwe database met spionagedossiers. Volgens hem bestaat er geen registratiekaart of werkdossier op zijn naam. Er is nooit informatie doorgegeven, zegt Surányi. Het ging om een mislukte wervingspoging in de zomer van 1986. Hij stond toen op het punt een functie bij de Wereldbank in Washington te krijgen. Hij weigerde te tekenen en meldde de poging bij zijn leidinggevende. Die greep in bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Ook de Alkotmánybíróság, de Hongaarse Constitutionele Rechtbank, bemoeit zich met een vermelding in de database. Ze stelt dat de persoonsgegevens van rechter Patyi András op een openbaar gemaakte registratiekaart staan. Dat kan niet genegeerd worden, zegt de rechtbank. Die kaart stelt dat Patyi in 1988 op vaderlandslievende grondslag zou zijn geworven. De rechtbank wil pas inhoudelijk reageren zodra alle omstandigheden zijn onderzocht. Zo’n kaart bewijst op zichzelf niet dat iemand daadwerkelijk als informant actief is geweest. Patyi is al jaren een van de rechters van dat hoogste grondwettelijke orgaan van Hongarije. Het orgaan toetst wetten en overheidsbesluiten aan de grondwet.

Zanger Szikora Róbert, bekend van de band Nanu-Nanu, ontkent eveneens medewerking. Zijn naam staat onder die dekmantelnaam in de database. Hij zegt niet te zijn geworven. Hij heeft ook nooit over iemand gerapporteerd, zegt hij. Een registratiekaart is volgens hem op zichzelf geen bewijs van daadwerkelijke verslaglegging. Nanu-Nanu is een van de bekendste Hongaarse popbands van de jaren tachtig.

Naast Surányi, Patyi en Szikora Róbert staan ook acteur Márkus László en oud-ambassadeur Simonyi András op kaarten in de database, meldt de database op nyitottaktak.hu. Márkus zou in 1958 onder de dekmantelnaam Szabó Mihály zijn geworven. De laatste vermelding over hem stamt uit 1965. Simonyi was van 1995 tot 2007 Hongarijes ambassadeur bij de NAVO in Washington. Hij zou als student in 1975 onder de naam Mészáros zijn geworven en in 1984 weer zijn uitgeschreven. Ook theaterregisseur Szikora János staat vermeld. Hij werd in 1987 geworven onder de naam Károly, met een verzoek tot beëindiging in juni 1989.

De reacties volgen op de opening van de database nyitottaktak.hu, meldt het ÁBTL, het Historisch Archief van de Hongaarse Staatsveiligheidsdiensten. Het archief zette de doorzoekbare database op 4 november 2026 online. Dat was rond de 70e verjaardag van de opstand van 1956. De database bevat archiefstukken van de communistische geheime politie uit de periode 1945-1990. Die dienst hield destijds het dagelijks leven in Hongarije in de gaten. In de eerste fase zijn alleen registratiekaarten, logboeken en magneetband-gegevens doorzoekbaar. De omstreden werfdossiers volgen pas vanaf 25 februari 2027. Die dossiers kunnen meer zeggen over de daadwerkelijke rol van een naam. Het archief benadrukt dat de stukken nooit compleet waren en nooit compleet zullen zijn. Documenten van vóór 1990 zijn namelijk vernietigd. Gevoelige gegevens zoals gezondheid en seksuele geaardheid zijn weggelakt.

Surányi, Patyi en Szikora Róbert moeten voor meer dan een naam op een registratiekaart wachten tot 25 februari 2027.