Poolse minister wil immuniteit opheffen van geschorste hofleiders Święczkowski en Sochański

Volgens de Poolse politie zelf voerden agenten bij het Constitutioneel Hof in Warschau alleen hun wettelijke taken rond het gebouw uit en gingen zij niet naar binnen. Dat staat tegenover de eerdere melding dat agenten na onlusten wel het gebouw binnengingen. Het Constitutioneel Hof, in Polen Trybunał Konstytucyjny, is de hoogste Poolse rechterlijke instantie voor grondwettelijke kwesties: het hof toetst wetten en regeringsbesluiten aan de grondwet. De rechters zetelen normaal voor een lange ambtstermijn, juist om het hof los te houden van de dagelijkse politiek. Het hofgebouw ligt in het centrum van Warschau, niet ver van het Sejm, de zetel van het parlement.

Meldt minister Żurek: als minister van Justitie, tevens openbaar aanklager, zette hij een procedure in gang. Die moet de immuniteit opheffen van de twee hofleiders die vrijdag werden geschorst. Dat moet de weg vrijmaken voor hun strafrechtelijke vervolging. Tegen hofpresident Bogdan Święczkowski loopt volgens Żurek een verdenking van meerdere strafbare feiten, tegen vicepresident Bartłomiej Sochański van één. Immuniteit beschermt een functionaris normaal tegen strafvervolging zolang die niet is opgeheven. Voor de twee geschorste hofleiders betekent de procedure van Żurek dat ze hun functie kwijt zijn en voor de rechter kunnen komen te staan.

Die schorsing kwam van rechter Anna Korwin-Piotrowska, die in maart door het parlement is gekozen maar nog niet door de president is beëdigd. Zij schorste het mandaat van Święczkowski en Sochański en nam zelf de leiding van het hof over. Een hofpresident en vicepresident leiden normaal de dagelijkse organisatie van het hof en de planning van de rechtszittingen. Wie nu bevoegd is, raakt dus direct lopende zaken bij het hof.

Aan de crisis ging een langdurige bestuurlijke blokkade vooraf. President Karol Nawrocki, die bij de voormalige regeringspartij PiS hoort, weigerde drie van de zes door het parlement benoemde rechters te beëdigen. Święczkowski weigerde op zijn beurt die door de huidige parlementaire meerderheid gekozen rechters te laten aantreden, waardoor het hof verlamd raakte. PiS, de nationaalconservatieve partij van Nawrocki, bestuurde eerder het land. Inmiddels leidt premier Donald Tusk een pro-Europese coalitieregering.

Oppositieleider Jarosław Kaczyński (PiS) noemt het optreden van de regering tegen het hof volgens eigen zeggen een directe aanval op de Poolse rechtsstaat en democratie. Hij sprak van een aanslag op het hof zelf. Volgens premier Tusk is het optreden van zijn regering juist herstel van de rechtsstaat na wat hij de onwettige toestand onder de vorige PiS-regering noemde. Het herstel van de rechtsstaat is moeilijk en pijnlijk, zei Tusk, maar het vereist vastberaden actie.

Oproerpolitie had het hofgebouw vrijdagavond al omsingeld, na de escalatie rond de hofleiding. President Nawrocki was op dat moment op weg naar Senegal voor een reis door Afrika en liet zijn vliegtuig in de lucht omkeren om terug te keren naar Warschau. De president moet in zo’n situatie in Polen zijn, zei Nawrocki, en zette koers terug naar Warschau.